Proefwandelen, Van Dale kent het woord niet. Harriet Jenner (70) wel. Proefwandelen doe je als je iemand gevonden hebt die net als jij van wandelen houdt, maar je kent elkaar nog niet. Je gaat op proef ergens een eind lopen samen, om te kijken of het gezellig is en of je een beetje hetzelfde tempo hebt.
Harriet Jenner (70) maakte zo’n proefwandeling in maart 2023. Wandelen deed ze voor die tijd al tientallen jaren, met haar man. ‘Vanuit huis of rondjes vanaf een hotel, ook met de kinderen’, vertelt ze, in haar zonnige huis aan de rand van Den Haag. ‘In Normandië deden we voor het eerst een lange-afstandswandelpad langs de kust. Dat was fijn: dan kon je de volgende dag vérder lopen en hoefde je niet weer terug.’
In 2003 kreeg het ‘caminovirus’ hen te pakken. ‘Ik was 47 toen ik een knobbeltje in mijn borst ontdekte. Het bleek goedaardig, maar dat was wel schrikken. We zeiden vaak: na ons pensioen gaan we meer routes wandelen. Maar toen dacht ik: dat moet je niet uitstellen! Niet iedereen haalt z’n pensioen.’
Het stel spaarde door overwerken extra verlofuren bij elkaar en ging de camino lopen – de bekendste route, vanuit Saint-Jean-Pied-de-Port, net aan de Franse kant van de Pyreneeën, naar Santiago. Dat is 790 kilometer. ‘En daarna zijn we nog doorgelopen naar Finisterre, 90 kilometer verder, aan de Atlantische Oceaan. Met onze zoon van tien – we hadden toestemming om hem thuisonderwijs te geven.’
Bij huis begonnen
‘Ja, wat is dat virus? Je trekt elke dag verder, met je hele hebben en houden op je rug. Je komt in een cadans, je bent in de natuur, ervaart de stilte, ontmoet andere pelgrims. Druk? Alleen de ‘Camino Frances’ is druk, die wij het eerste jaar deden. Daar wemelt het sinds een paar jaar van Amerikanen, Japanners en Chinezen, aangetrokken door een paar speelfilms die over de camino gemaakt zijn. Andere routes zijn stiller.’
Vanuit heel Europa lopen er camino’s naar Santiago. Jenner en haar man liepen de routes langs de Noord-Spaanse kust, daarna vanuit diverse plaatsen in Frankrijk, Spanje en Portugal.
‘In 2020 zijn we bij huis begonnen – zoals het eigenlijk hoort: je gaat op pelgrimsreis vanaf de plek waar je woont. Maar we kwamen niet verder dan Geervliet, net voorbij Rotterdam: de coronamaatregelen waren ingegaan. Alle reserveringen – 105 adresjes – moesten we weer afzeggen. Later, toen Frankrijk weer openging, zijn we alsnog gegaan.’
Abrupt vertrek
Maar dat huwelijksaanzoek dan? Ja, daar komen we nu op. ‘Mijn man ging met pensioen’, vertelt Jenner, ‘en hij verveelde zich. Weet je wat, zei ik, ga de Camino Frances nog een keer lopen. Dat vond hij een goed idee.
Toen hij terugkwam, merkte ik dat er iets was. Hij bleef twee weken stil en kwam er toen mee voor de dag: hij had, in de eerste week al, onderweg een Duitse vrouw ontmoet, met wie het klikte. Terwijl hij mij elke dag belde, liep hij met haar.
Ik zei: ga haar dan maar eens thuis opzoeken. Ze woonde alleen op een kamertje, in het voormalige Oost-Duitsland. Ik dacht: dan kom je er wel achter of het nog steeds zo leuk is. Maar hij bleef weg.
Zijn vertrek was zo abrupt – net alsof hij een ongeluk had gehad en was overleden. Ik was compleet in de rouw. Na een halfjaar drong het tot me door: hij komt niet meer terug. En na nog een halfjaar kwam er opeens een brief van zijn advocaat met een verzoek tot echtscheiding, zonder enige aankondiging vooraf.
Nee, ik had dit niet zien aankomen. We waren maatjes. Alles bespraken we samen. Hij was kok; onder het lopen bedachten we samen nieuwe recepten. Ik had mijn eigen bedrijfje, een praktijk als schoonheidsspecialiste en een webshop.
We hebben samen een zoon. Die kreeg van hem een appje, dat hij niet meer terugkwam. Nu zien ze elkaar eens per halfjaar; dan gaan ze een paar dagen naar een stad ergens in Europa.
Nee, hij heeft nooit iets uitgelegd of toegelicht. Misschien dacht hij dat dat te pijnlijk voor mij zou zijn.’
Geen getut
‘Nu is het woord “camino” zeker besmet voor jou, zeiden vriendinnen. Nee, juist niet! Daar genoot ik het meeste van; dat liet ik me niet ook nog afnemen. Ik zette een oproepje op de Facebookgroep Camino de Santiago Nederland. En wat denk je: daar kwam één reactie op, van Teun.
We spraken af voor een proefwandeling in de buurt van Breda. Het was zó leuk. Het vonkje sprong al snel over. Dat was voorjaar 2023.
Ik was niet uit op een relatie. Ik had in dat oproepje wel om een man gevraagd. Vrouwen hebben vaak nog zoveel te tutten, het duurt zo lang voor je ’s ochtends op weg kunt. Ik hang gewoon m’n rugzak om en ga. Met een man kan dat: ontbijt op en gaan lopen.
Ik had al gepland om dat jaar de camino vanuit Madrid te lopen, met twee vrouwen, ook van het genootschap. Maar die liepen veel langzamer en trokken vooral met elkaar op, ik liep het grootste deel van de tocht alleen.
Dat gaf niet: inmiddels had ik hevig appverkeer met Teun. Hij liep op dat moment de camino vanaf Porto. We waren in gedachten bij elkaar.’
‘En daar, bij de kathedraal, ging Teun ineens op een knie. Ik dacht dat hij viel.’ – beeld: Harriet Jenner
Bruiloft
‘Dat najaar maakten Teun en ik een wandeltocht in Baskenland. Daarna trokken we veel vaker samen op. We zijn nu drie jaar samen.
Afgelopen voorjaar liepen we de camino vanuit Sevilla; daarna waren we nog een paar dagen in die stad. Op de dag dat Teun jarig was, wilde hij graag naar het centrum. We moeten opschieten, dacht ik, want we hadden een lunch gereserveerd bij een sterrenrestaurant.
En daar, bij de kathedraal, ging hij opeens op een knie. Ik dacht dat hij viel. Maar hij hield me een doosje voor. Mensen bleven staan kijken en klapten. Hij vroeg – in het Spaans – of ik met hem wilde trouwen.
Het was een complete verrassing, maar natuurlijk zei ik ja. Ik vond het zo’n leuk moment.
Ja, er komt ook nog een bruiloft. Als ik mijn huis verkocht heb – hij woont in Brabant en daar gaan we samen wonen. We houden het klein: alleen met de kinderen en kleinkinderen.
Teun is sinds december 2016 weduwnaar, nadat hij zijn vrouw tien jaar lang had verzorgd. Hij had daarvoor speciaal een opleiding gevolgd, en tussen de middag ging hij uit zijn werk naar huis om voor zijn vrouw te zorgen. Ja, zulke mannen zijn er ook nog.’
De apostel Jacobus
Heeft ze ook iets met de religieuze kant van de camino? ‘Jahaa’, zegt Jenner, en haar ogen lichten op.
‘Het is natuurlijk een pelgrimstocht naar het graf van de apostel Jacobus. Volgens de legende is hij in Jeruzalem onthoofd, waarna zijn volgelingen met zijn lichaam vluchtten in een bootje, zonder roer of zeil. Een engel zou ervoor gezorgd hebben dat ze aanspoelden op de kust van Galicië, in het noordwesten van Spanje, waar Jacobus eerder decennialang het evangelie had verkondigd.
Ik heb soms het gevoel dat ik hulp krijg. Ik was eens de weg kwijt, en ineens was er een man die vertelde waar ik heen moest. Toen ik om me heen keek, was hij weg.
Er zijn mensen die je helpen onderweg, zomaar uit het niets. En dat oproepje van mij, met dit gevolg – misschien dat Jacobus daarbij van bovenaf toch geholpen heeft.
Teun voelt daar niet zoveel bij. Terwijl hij katholiek gedoopt is. Mijn moeder was hervormd, maar ik ben niet gedoopt. Mijn ex-man was joods, maar niet belijdend.’
Samen hebben ze onderweg een vast dagritme: om een uur of acht, negen op pad, en dan een kilometer of 25 lopen. ‘Soms wat meer. Dan ben je om twee of drie uur ’s middags in je hotel, kun je even uitrusten, de was doen en goed eten. ’s Avonds eet ik dan niet veel meer, wat olijven ofzo, en maken we het niet laat.’
Vierdaagse
Wat worden nu de eerstvolgende uitjes?
‘In augustus gaan we de Vierdaagse van de IJzer doen, in Vlaanderen. En in oktober de Vierdaagse van Marbella in Zuid-Spanje. Vandaar kun je Gibraltar zien liggen; daar vandaan hebben we vorig jaar de camino gelopen.
En volgende week is de Vierdaagse in Nijmegen! Die liep Teun altijd al; sinds we samen zijn, loop ik mee. Het is heel druk, ja, maar de stemming is zo goed – dat compenseert alles. Overal langs de kant moedigen mensen je aan, er is muziek, en als je in een onweersbui komt, loop je samen heel hard te zingen – daar doe je het voor.’